γεωγραφικά [prowincje]

[Ellahar]

Krateia
76. Katokrateia
77. Anokrateia

[ładna mapa]

Krateia

Krateia, najdalej na północ wysunięta wyspa Archipelagu Fokkijskiego jest zamieszkała w niewielkim stopniu przez ludzi. Wiele miejsc jest na niej wciąż dzikich, inne, jak pozostałości tarkwinijskiej kolonii, straszą ruinami. Rozrzucona zabudowa wiosek nie sprzyjała tworzeniu się polis. Krateia jest dosyć idylliczną "wiejską" prowincją, coraz bardziej popularną wśród bogatych mieszkańców największych miast Basilei: wykupują oni grunta w różnych jej częściach tworząc niewielkie "dworskie" gospodarstwa, do których udają się aby odpocząć od miejskiego zgiełku. To nowe osadnictwo także cechuje się dużym rozproszeniem - właśnie z uwagi na chęć obcowania z naturą, stąd nie staje się nigdzie zalążkiem do powstania prawdziwego miasta.
Sama wyspa, pokryta pagórkami i lasami nie ma dużej wartości gospodarczej, a jedynym wartym uwagi miejscem jest zrujnowany, choć wciąż monumentalny, Posąg Ormuzda na Kratei.

Posąg Ormuzda na Kratei

Krateia jest jedną z najuboższych dużych wysp Archipelagu Fokkijskiego, tym bardziej ciekawym jest, że to właśnie tutaj znajduje się jeden z tak zwanych cudów świata. Wzniesiony w X wieku, w ostatnich latach aszanidzkiej dominacji jest wyjątkowo interesującym odstępstwem od vohanidzkiej teologii. Sztuka aecka, a w szczególności rzeźba, stawała się coraz bardziej wyrafinowana. To właśnie z języka aeckiego wywodzi się, znane już na całym świecie, słowo "estetyka". Co więcej, wbrew religijnej ortodoksji pojawił się prąd myślowy wywyższający artystów - ci, mając w sobie boskie tchnienie, w swych arcydziełach mogli je przekazywać swoim tworom: uczestniczyć w procesie tworzenia świata powstałego z krwi bogów. Stąd wyjątkowym dziełom materialnym (a także muzyce i poezji) może być oddawana cześć jako "cząstce Ormuzda", zaś wybitni artyści niekiedy są poważani w podobny sposób do proroka Vohana.
Mówi się, że autor posągu, Kilon z Antropii, w przeddzień powstania Sprzysiężenia Sprawiedliwych miał doznać objawienia, w którym Ormuzd miał nakazać mu stworzenie dzieła nad dziełami. Nie zważając na koszty (rozpoczynała się przecież wojna!) postanowił zrealizować swoje dzieło. Pierwszy rok zajęło mu zbieranie funduszy i materiałów (część z nich była wotum Belisariosa I za zwycięstwo w Nikei), a samo tworzenie trwało lat 9.
Ostatecznie, na niewielkim wzniesieniu pośrodku nigdzie powstała drewniana konstrukcja obłożona marmurem i kością słoniową.
Rzeźba przedstawiała siedzącego na tronie Ormuzda o poważnym i dostojnym obliczu. Na głowie miał wieniec z gałązek oliwnych, z lewego ramienia zwisał mu złoty płaszcz, w prawej dłoni trzymał statuę Nike - asza zwycięstwa (wywodzącej się jednak z tradycji aeckiej, nie aszanidzkiej), a lewą rękę wspierał na wykładanym szlachetnymi kamieniami berle. Na rzeźbionych oparciach i nogach tronu ukazano postaci aszów i sceny bitewne, w tym (na oparciu) bitwę z Arymanem i stworzenie świata. Szatę Ormuzda wykonano ze złota, ciało z kości słoniowej i marmuru, tron z drewna cedrowego wykładanego hebanem i miedzią.
Ukończony po zwycięstwie i wyzwoleniu się państwa spod panowania zachodniego imperium stał się w krótkim czasie najważniejszym punktem na religijnej mapie archipelagu. Wyrosła wokół niego świątynia i klasztor pełniły funkcje centrum pielgrzymkowego dla vohanistów z najdalszych wysp, a nawet z kontynentu. Basileus, za każdym razem gdy przejmował władzę, odbywał pielgrzymkę do tego miejsca aby "pokłonić się bóstwu". Sytuacja zmieniła się w czasie II wojny domowej, kiedy skranie ikonoklastyczny klasztor znajdujący się na Beocji, przyłączając się do buntu postanowił zaistnieć paląc w świętym ogniu obrazoburczy posąg. Mnisi dokonali dzieła zniszczenia. Z rzeźby pozostały szczątki chronione przez ostatnich kustoszy z dawnego klasztoru na Kratei. Choć siły lojalistów w odwecie zajęły Beocję, zrównały z ziemią i posolili niszczycielski klasztor, a mnichów zgładzili na różne sposoby - nie przywróciło to świetności zrujnowanej świątyni.
Obecnie stanowi ona smutne ruiny omadlane przez garstkę mnichów, sam posąg zaś czeka na filantropa, który przywróci mu dawną świetność.
Co więcej Beota stał się dla całego aeckiego świata uosobieniem prostactwa i tępoty, ikonoklazm został zaś na wyspach zakazany pod karą okrutnej kaźni.

ZABUDOWANIA SZCZEGÓLNE:
> Posąg Ormuzda na Kratei (Anokrateia)